12 bài học Diane Arbus dạy bạn về nhiếp ảnh đường phố

(Tất cả các hình ảnh sử dụng trong bài viết bản quyền của Estate of Diane Arbus).

Dịch từ bài viết của NAG Erick Kim:

https://erickimphotography.com/blog/2012/10/15/11-lessons-diane-arbus-can-teach-you-about-street-photography/

Diane Arbus là nhiếp ảnh gia có ảnh hưởng sâu sắc đối với tôi. Lần đầu tiên khi tôi được xem ảnh của bà ấy chụp “Grenade Kid” – bức ảnh ấy gây ấn tượng mạnh và cháy mãi trong tâm trí tôi kể từ ngày đó. Sau khi tìm hiểu nhiều hơn về công việc của Diane Arbus – tôi nhận thấy những bức ảnh của Arbus rất tương đồng với sự hứng thú của mình khi chụp ảnh người lạ trong thể loại nhiếp ảnh đường phố – chủ yếu là ảnh chân dung.

Có một khối lượng tài liệu đồ sộ về Diane Arbus ( hồi kí, sách và thậm chí là phim  ảnh cũng nói về bà ấy) và tôi không thể cho rằng mình là người am hiểu tường tận về công việc của Arbus. Tuy nhiên, đây là một vài kiến thức quý báu và có ý nghĩa sâu sắc mà tôi muốn chia sẻ với bạn, từ một cuốn sách của Arbus được xuất bản bởi Aperture.

TIỂU SỬ CỦA DIANE ARBUS

Diane Arbus là nhiếp ảnh gia nổi tiếng nhờ thể loại nhiếp ảnh square-format, chụp những người thiệt thòi trong xã hội bao gồm người chuyển giới, người lùn, người khỏa thân, người làm xiếc. Mặc dù Arbus thể hiện tình yêu của mình đối với nhân vật, nhưng tác phẩm của bà luôn gây tranh cãi và bị chỉ trích mạnh bởi các nhà phê bình nghệ thuật và công chúng, đơn giản là vì tác phẩm của Arbus trông như “quái đản” và luôn đưa nhân vật của mình ra ánh sáng tiêu cực.

Arbus học nhiếp ảnh từ Berenice Abbott và Lisette Model, trong suối thời gian khi bà bắt đầu chụp ảnh chủ yếu với TLR Rolleiflex định dạng vuông, thể loại giúp bà nổi tiếng bây giờ. Hầu hết các bức ảnh của Arbus được chụp trực diện, chủ yếu là có sự đồng ý từ nhân vật, và thường dùng đèn flash để tạo ra một cái nhìn siêu thực.

Arbus sinh năm 1923. Năm 1971, bà ấy tự sát ở tuổi 48, điều đó đã gây sốc với toàn bộ cộng đồng nhiếp ảnh. Được biết, Arbus đã phải trải qua nhiều giai đoạn trầm cảm trong suốt cuộc đời.

Mặc dù đã 40 năm kể từ ngày Arbus qua đời, nhưng bà có tầm ảnh hưởng tới vô số nhiếp ảnh gia (trong đó có tôi) và vẫn có rất nhiều tác phẩm về cuộc đời của Arbus đang được xuất bản. Vào 2006, Nicole Kidman đóng vai Diane Arbus trong một bộ phim chuyển đổng “Fur” – một phiên bản hư cấu về câu chuyện cuộc đời của bà. Một nhà trị liệu tâm lý tên là William Shultz mới gần đây (2011) cũng xuất bản cuốn tự truyện về Arbus tên “An Emergency In Slow Motion: The Inner Life of Diane Arbus”.

NHỮNG BÀI HỌC TỪ DIANE ARBUS

Tất cả các trích đoạn được sử dụng trong bài viết này là của Diane Arbus: An Aperture Monograph, Arbus chia sẻ suy nghĩ của mình trong bài viết và những cuộc phỏng vấn.

1.Đến những nơi mà bạn chưa từng đến.

1

Khi chụp ảnh đường phố, tôi thấy một trong những niềm vui lớn nhất là nó cho phép bạn được trải nghiệm cuộc sống trong sự mới lạ  và theo một cách khác. Arbus chia sẻ một vài suy nghĩ của bà:

“Điều yêu thích của tôi là tới những nơi chưa từng tới. Đối với tôi đó là việc đi vào bên trong ngôi nhà của những người khác. Khi đến lúc phải đi, nếu tôi đón một chiếc xe buýt tới nơi nào đó hoặc tôi phải lên một chiếc taxi, giống như là hôm ấy tôi đã có một cuộc hẹn mù quáng. Điều ấy dường như luôn luôn nằm trong suy nghĩ của tôi. Và đôi khi tôi có cảm giác chìm đắm, lạy Chúa, thời gian, tôi thực sự không muốn đi đâu cả. Và sau đó, có một lần tôi đang đi trên đươngf, một cảm giác tuyệt vời đã chiếm lấy một phần lo lắng của tôi về nó, và hoàn toàn không có một phương tiện nào có thể kiểm soát nó”

Tôi thấy một trong những đặc điểm tuyệt vời nhất mà một nhiếp ảnh gia đường phố có được là sự tò mò. Nhiếp ảnh đường phố cho chúng ta cơ hội tuyệt vời để có một lý do đến những nơi hoàn toàn chúng ta chưa tới – để tìm kiếm những bức ảnh thú vị và cả những trải nghiệm.

Kinh nghiệm:

Khám phá và đi trên con đường chưa từng đi. Nếu bạn luôn luôn chụp ảnh đường phố ở cùng một nơi,  hãy mạo hiểm khám phá những nơi khác và đi xuông những con đường bị ẩn nấp mà bạn chưa từng đi xuống trước đấy. Hãy nhận ra rằng có rất ít thứ mà bạn có thể kiểm soát như cách mà nhân vật xuất hiện, bối cảnh sẽ như thế nào tại một thời điểm nhất định và thời tiết sẽ ảnh hường thế nào đối với những bức ảnh của bạn. Đơn giản là cứ để những bức ảnh tự tới  và bạn thì  nắm lấy chúng.

2.Máy ảnh là tờ giấy phép để bước vào cuộc sống của người khác.

2

Trong nhiếp ảnh đường phố, chúng ta thường e dè khi tiếp cận những người lạ khác nhau và xin phép được chụp ảnh họ. Rốt cuộc, điều đó dường như kì lạ đối với chúng ta mà đôi khi việc đơn giản chỉ là cần tiếp cận một người chúng ta chưa từng biết về họ.

Tuy nhiên hãy cân nhắc về mức độ kì lạ này nhiều hơn như thế nào khi tiếp cận một người lạ mà không có máy ảnh và không có lý do nào để nói chuyện với họ. Mang theo chiếc máy ảnh là mang một tờ giấy phép cho phép bạn bước vào cuộc sống của người khác, như Arbus giải thích:

“ Nếu tôi chỉ tò mò thôi thì điều đó rất là khó để bắt chuyện với người nào khác “Tôi muốn tới nhà bạn và chúng ta chuyện trò về cuộc đời của bạn có được không”. Tôi cá là mọi người sẽ phản ứng: “Bạn bị điên à?” Thêm vào đó họ luôn giữ sự đề phòng. Nhưng máy ảnh là một loại giấy phép. Nhiều người, họ muốn được trả tiền để có nhiều sự chú ý và đó có thể là một điều hợp lý”.

Arbus tiếp tục bằng sự chia sẻ về ý tưởng nói về nhiều người khá khiêm tốn khi được bạn dồn vào rất nhiều sự chú ý, bằng cách bạn muốn chụp ảnh họ.

Kinh nghiệm:

Đừng bối rối trước máy ảnh của bạn và cố gắng “giấu” nó đi khi chụp ảnh đường phố. Nắm lấy nó và sử dụng nó như một công cụ giúp bạn có được giấy phép để bước vào cuộc sống của người khác. Nếu bạn thấy một người mà bạn cho là thú vị ở trên đường và muốn biết nhiều về họ – hãy tiếp cận họ, bắt đầu trò chuyện và cho họ biết bạn là một nhiếp ảnh gia và bạn muốn chụp ảnh chân dung của họ cho một dự án mà bạn đang làm việc. Việc đó làm nhiều người trở nên khá khiêm nhường và nhìn chung là vui mừng vì trở thành một phần của dự án.

Nếu bạn muốn có một bức ảnh chân thực hơn, đầu tiên cứ đến và chụp ảnh họ mà không xin phép và sau đó – giải lý do bạn chụp ảnh. Nói với họ về dự án, và họ là một phần độc nhất mà bạn tìm thấy được và muốn có trong dự án. Khi bạn giải thích tại sao bạn nghĩ họ thú vị và tại sao bạn chụp ảnh họ, thường thì mọi người sẽ khiêm nhường vì điều đó.

3.Hãy nhận ra là bạn không bao giờ hiểu chính xác về thế giới từ đôi mắt của nhân vật.

3

Là một nhiếp ảnh gia, thật dễ dàng khi nhìn mọi thứ từ quan điểm của mình. Tuy nhiên, để nhìn thế giới từ quan điểm của nhân vật thì lại rất khó (nếu không muốn nói là không thể). Arbus giải thích rằng mặc dù chúng ta cố gắng đưa ra những ý định tốt nhất trong việc tìm hiều rõ về nhân vật của mình – nhưng những bức ảnh thì sẽ không bao giờ thể hiện những gì đã tính toán. Bạn có thể có một sự tính toán chắc chắn khi chụp ảnh nhưng kết quả thì có thể hoàn toàn khác. Không chỉ vậy, những gì chúng ra có thể nhận thấy như  một “bi kịch”, thì hoàn toàn có thể không được xem như là bi kịch đối với nhân vật của bạn.

“Tất cả mọi người đều có thứ mà họ cần nhìn theo một cách nhưng họ lại tìm ra cách khác và đó là những gì mọi người quan sát. Bạn nhìn thấy một người trên đường và về cơ bản những gì bạn nhận thấy về họ là một lỗ hổng. Thật khó để tin rằng chúng ta nên có những tố chất này. Và không, khác với nội dung mà những gì chúng ta đã đưa ra, những bức ảnh tạo nên toàn bộ một câu chuyện khác.

Toàn bộ chiêu bài là đưa ra cho thế giới một cảnh báo về những gì họ nghĩ về chúng ta theo một cách nào đó, nhưng có một điểm, giữa những gì bạn muốn mọi người biết về bạn và những gì bạn không thể làm cho mọi người hiểu về bạn.

Và đó có liên quan đến cái mà tôi luôn gọi là khoảng cách giữa ý định và sự hiệu quả. Ý tôi là nếu bạn xem xét thực tế vừa đủ chặt chẽ, theo một cách nào đó, bạn thực sự hiểu được nó, nó sẽ trở nên tuyệt vời. Bạn biết điều đó thực sự tuyệt vời khi chúng ta trông như thê này và đôi khi bạn nhìn thấy điều đó rất rõ ràng trong một bức ảnh. Một cái gì dó mỉa mai trên thế giơi và nó liên quan đến thực tế rằng những gì bạn có được sẽ không bao giờ giống như những gì bạn đã tính toán trước đó.

Những gì tôi đang cố gắng miêu tả, thực ra là, bạn không thể nào biến cảm nhận của bạn thành cảm nhận của người khác. Và đây là một chút ít về tất cả những điều đó. Rằng bi kịch của một người khác sẽ không giống với bị kịch của chính bạn”

Arbus chụp nhiều ảnh về những cá nhân thiệt thòi trong xã hội (người chuyển giới, người lùn, người xiếc…) và tất nhiên bà ấy có những định kiến tự nhiên khi chụp ảnh (cũng như tất cả mọi người). Mỗi nhân vật của bà ấy sẽ cố gắng thể hiện họ với thế giới theo một cách nhất định, nhưng những người ngoài có thể nhìn họ theo một cách khác.

Ví dụ, nếu một người hóa trang như một ngôi sao nhạc rock với dây xích và đinh tán nhọn, họ có thể cảm thấy họ đang thể hiện một hình ảnh đầy năng lượng và tuyệt vời. Tuy nhiên, một người ngoài cuộc có thể nhìn thấy đây là một điều đáng sợ, và là một thứ gì đó gớm ghiếc.

Kinh nghiệm:

Hãy hiểu rằng rất khó để có thể cảm nhận đúng về người khác. Khi bạn chụp ảnh trên đường phố, sẽ không có cách nào biết toàn bộ câu chuyện quá khứ hoặc tính cách của họ. Chắc chắn rằng bạn có thể nhận thức họ theo một cách nhất định ở bên ngoài nhưng ngoại hình có thể đánh lừa bạn.

Ai đó ăn mặc lộng lẫy (mặc nhãn hiệu của nhà thiết kế như Louie Vuiton và Chanle) ở bên ngoài trông vẻ giàu có, nhưng thực sự họ đang có thể nợ nần hàng ngàn đô la. Một người có nhiều hình xăm khắp khuôn mặt trông có vẻ trở nên đáng sợ và khó chấp nhận, nhưng họ thực sự có thể là người dễ thương nhất quanh đây.

Do đó bạn  phải biết được định kiến của chính bạn và chúng là cái gì khi bạn chụp ảnh. Hãy nhận ra rằng không có bức ảnh nào thực sự khách quan, và rằng những bức ảnh của bạn là sự phản chiếu về con người bạn nhiều hơn là về nhân vật. Tuy nhiên, nếu bạn mong muốn, hãy phấn đấu để tìm hiểu nhiều hơn về nhân vật của bạn. Nếu bạn chụp ảnh một cách chân thực về một ai đó mà không cần sự cho phép, có lẽ tiếp cận họ trồi sau đó, trò chuyện với họ và tìm hiểu về cuộc sống cá nhân hoặc câu chuyện cuộc đời họ.

Hiện tại tôi đang làm dự án ảnh“Suits” – bài phê bình của tôi về thế giới doanh nghiệp và tôi nhìn thấy bộ com lê như biểu tượng của sự áp bức. Tất nhiên đây là cái nhìn một chiều của tôi về những bộ com lê (nhiều người thực sự thích mặc com lê). Do đó, mặc dù tôi cố gắng  chọn cách chụp nhưng bộ com lê trông thật khổ sở, nhưng tôi đã chụp nhiều bức ảnh về nó với cái nhìn trông đáng tự hào. Đôi khi tôi xin phép chụp ảnh  họ – những lần khác tôi chụp nó  theo cách trung thực hơn. Tuy nhiên, tôi vẫn cố gắng trò chuyện với họ về cuộc sống, về việc họ yêu thích công việc như thế nào, ở những phút cuối cùng, cốt để hiểu nhiều hơn câu chuyện của họ (so sánh với cái nhìn từ bên ngoài của tôi).

4.Tạo ra những bức ảnh cụ thể.

4

Khi chúng ta chụp ảnh đường phố, chúng ta có xu hướng đi lang thang và chụp bất cứ thứ gì chúng ta hứng thú. Tuy nhiên, quan điểm cá nhân của tôi (và cũng là của Diane Arbus) rằng việc chụp ảnh đường phố nên được xác định cụ thể khi bạn đi ra ngoài chụp những thứ quan trọng – để tạo ra thông điệp mạnh mẽ hơn cho những bức ảnh của bạn.

“Một bức ảnh phải được xác định cụ thể. Tôi nhớ cách đây một thời gian dài, khi lần đầu chụp ảnh, tôi nghĩ: có rất nhiều người trên thế giới và rất khó để có thể chụp ảnh tất cả họ, vì vậy nếu tôi chụp một vài loại người bình thường, tất cả mọi người sẽ nhận ra nó. Nó sẽ giống như những gì họ thường nhớ về một người hay thứ gì đó thông thường.

Cô giáo của tôi, Lisette Model, người cuối cùng đã chỉ ra rõ ràng rằng khi bạn càng xác định cụ thể, cái đó càng chung chung. Bạn thực sự phải đối mặt với điều đó. Và có những điều lãng tránh nhất định cũng như niềm vui nhất định mà tôi nghĩ bạn phải vượt qua”.

Có rất nhiều thứ để chụp ảnh trên đường phố. Nhưng chúng ta phải lựa chọn. Đây là lí do để bạn quyết định chụp một bức ảnh về câu chuyện đứa trẻ đang bước qua vũng nước chụp ảnh một người già đang ngồi trên xe lăn.

Nhìn chung các bức ảnh có xu hướng dễ bị chán. Nếu bạn càng cụ thể trong cách tiếp cận về khía cạnh nhân vật hoặc đơn thuần là cách tiếp cận – những bức ảnh của bạn không những có sức mạnh hơn mà chúng còn có nhiều năng lượng và ý nghĩa hơn đối với người xem.

Tuy nhiên, Arbus chia sẻ về vấn đề của việc cố gắng trở nên cụ thể trong chụp ảnh – cụ thể nó có thể khá khắc nghiệt:

“Bản thân của quy trình này có môt loại chính xác và một loại đánh giá mà chúng ta thường thì không phải có trách nhiệm. Ý tôi là chúng ta không liên quan gì với nhau. Chúng ta cư xử trực tiếp với nhau tốt hơn so với khi có sự can thiệp của máy ảnh. Nó có một chút lạnh lẽo, một chút khắc nghiệt.

Bây giờ, tôi không có ý nói rằng tất cả các bức ảnh đều có ý nghĩa. Đôi khi, họ thể hiện một cái gì đó thực sực đẹp so với những gì bạn cảm thấy ở thực tế, hoặc khác biệt theo một cách kì lạ. Nhưng bằng một cách nào đó, sự đánh giá kĩ lưỡng này thường phải được làm mà không trốn tránh sự thật, không trốn tránh cái điều mà nó thực sự trông như thế nào”.

Khi bạn cụ thể hơn trong việc chụp ảnh, bạn đang đặt sự cương quyết hoặc một mức độ chính xác lên những phần cụ thể của nhân vật. Ví dụ, bạn có thể làm nổi bật cái kính trên khuôn mặt, bàn tay bị bệnh phong hoặc thực tế là hoạt động họ đang ngồi trên chiếc xe lăn. Đây là những cái bạn lựa chọn để thể hiện (hoặc không thể hiện) bằng cách lựa chọn cho máy ảnh một khung hình  nhất định, hoặc thậm chí sử dụng một độ sâu trường ảnh nhất định.

Kinh nghiệm:

Hãy hiểu rằng một nhiếp ảnh gia đường phố, chúng ta thường xuyên không được thể hiện nhân vật của mình trong điều kiện ánh sáng tốt nhất. Rốt cuộc thì cuộc sống không phải lúc nào cũng đẹp đẽ. Như Arbus giải thích, không phải khi nào bạn cũng cần phải có ý nghĩa – nhưng hãy làm theo tấm lòng và trái tim của bạn, vươn tới những gì thành thực với chính bạn.

5.Yêu thích nhân vật của mình.

5

Khi chụp ảnh, hãy chọn những nhân vật mà bạn thích thú. Một ví dụ của Arbus – bà ấy được cho là “quái đản” (tôi chắc chắn rằng thuật ngữ này chính xác hơn về mặt chính trị cách đây 40 năm). Arbus giải thích rằng bà yêu thích và tìm thấy điều thuyết phục từ nhân vật “quái đản” của mình:

“ Sự quái đản là thứ mà tôi hay chụp. Nó là một trong những thứ đầu tiên mà tôi chụp và điều đó cho tôi một sự phấn khích tuyệt vời. Tôi yêu thích việc đó. Tôi vẫn yêu thích một vài trong số những người tôi chụp, tôi không có ý rằng họ là những người bạn tốt nhất của tôi nhưng họ đã làm cho tôi nhận thấy sự xấu hổ và nỗi sợ hỗi được trộn lẫn với nhau.

Có một truyền thuyết kể về sự quái đản (quái vật). Giống như một người trong một câu chuyện cổ tích chặn bạn lại và yêu cầu bạn phải trả lời một câu đố. Hầu hết khi con người trải qua nhiều điều đáng sợ của cuộc sống thì họ sẽ có những kinh nghiệm đau thương. Sự quái đản được sinh ra cùng với sự đau thương đó. Họ đã vượt qua thử thách của cuộc sống và do đó họ là quý tộc.”

Một điểm đặc biệt trong tác phẩm của Arbus là bà ấy đã tiếp cận những nhân vật mà không một ai khác thực sự tiếp cận họ vào thời điểm đó. Tuy nhiên, thay vì chỉ nhìn vào  những kẻ lập dị như một phần đáng khinh của xã hội – bà ấy đã làm cho họ trở nên nhân văn. Arbus giải thích rằng, không những bà ấy mang lại sự thú vị cho họ, mà còn  tìm được sự chân thành ở họ – gọi họ là “quý tộc”. Rốt cuộc, những người ấy đã phải thỏa hiệp rất nhiều với những khó khăn trong cuộc sống, cái điều mà chúng ta “những người bình thường” không phải làm tới. Arbus đã nhìn họ theo một cách thực sự khác với người bình thường – đó là điều đáng trân trọng.

Kinh nghiệm:

Mọi người đều bị lôi cuốn vào một chủ đề nhất định. Bạn có thể quan tâm đến việc chụp ảnh  các cặp vợ chồng, những người năng động, chán nản,  trẻ em hay người già …

Tôi thấy việc cảm thông với nhân vật của mình khi chụp ảnh là một điều quan trọng. Tuy nhiên, một lần nữa, tất cả chúng ra sẽ có những định kiến riêng khi chụp ảnh – và ảnh của chúng ta có thể sẽ không được từ bi (cảm thông) như chúng ta nghĩ.

Nếu bạn cũng tiếp cận một chủ đề nhất định và muốn trở thành duy nhất – thì  đừng nhìn nó như những gì một phần xã hội còn lại nhìn nó. Ví dụ như trẻ em thường thì được xem là đáng yêu và dễ thương. Vậy tại sao không thử àm ngược lại và chỉ ra chúng có thể là những đối tượng mang mối đe dọa? Người cao tuổi thường được gán là già và gắt gỏng. Tại sao không chụp họ theo góc nhìn quý phái và từ bi?

Hãy chắc chắn bất cứ thứ gì hoặc bất cứ người nào bạn chụp ảnh là những điều bạn có hứng thú. Đối xử với nhân vật của mình cùng sự tôn trọng, và cần xác định được độ biến dạng của hình ảnh do ống kính bạn đang sử dụng mang lại.

6.Tìm nguồn cảm hứng từ việc đọc.

6

Trước đây tôi đã từng viết về nó, làm thế nào để sáng tạo hơn trong nhiếp ảnh, tìm niềm cảm hứng từ những nơi khác bên ngoài nhiếp ảnh là điều quan trọng. Arbus chia sẻ rằng  một vài cảm hứng bà đã tìm được cho mình là đến từ việc đọc.

“ Một việc khác tôi làm là đọc nó, xảy ra một cách rất gián tiếp. Tôi không có ý là tôi đọc một cái gì đó và lao ra ngoài rồi tạo ra một bức hình về nó. Tôi chán ghét việc làm kinh doanh bằng cách sử dụng hình ảnh minh họa những bài thơ.

Nhưng đây là một ví dụ về một điều tôi chưa từng chụp trước đó, giống như việc chụp ảnh chính mình. Có một câu chuyện ở Kafka gọi là “Investiagion of a Dog” mà tôi đã đọc từ lâu và  đã đọc rất nhiều lần. Đó là một câu chuyện tuyệt vời viết về một chú chó và cuộc sống thực tại của chú chó đó.

Thực ra, một trong những bức ảnh đầu tiên tôi từng chụp có liên quan tới câu chuyện trên bởi vì bức ảnh này chụp một chú chó. Khoảng 20 năm rồi, lúc đó là mùa hè, tôi đang sống ở vườn nho Martha. Có một chú chó hay đến lúc chạng vạng mỗi ngày. Nó là một chú chó lớn thuộc loài MUTT. Nó có đôi mắt Weimaraner, đôi mắt màu xám. Tôi chỉ nhớ đôi mắt ấy rất ám ảnh. Chú chó tới và chỉ nhìn chằm chằm tôi theo cách có vẻ rất hoang đường. Ý tôi là một con chó, không sủa, không liếm, chỉ nhìn chằm chằm vào bạn. Tôi không nghĩ nó thích tôi. Tôi chụp ảnh nó nhưng điều đó có vẻ lãng phí.

Thường thì tôi không thích những con chó. Nhưng tốt thôi, tôi yêu những chú chó đi lạc, những chú chó không thích con người. Và đó là một loại mà tôi đã từng chụp ảnh”

Arbus chia sẻ một ví dụ đến từ việc đọc sách về một chú chó ở Kafka – bà ấy có thể nhìn thấy một thứ gì đó trong cuộc sống hiện thực, điều mà đã khơi gợi trí tưởng tượng của bà ấy. Mặc dù Arbus không có một bức ảnh hay, nhưng nó vẫn là một ví dụ tuyệt vời về cái cách bà tìm thấy cảm hừng từ phía bên ngoài và áp dụng nó vào nhiếp ảnh.

Kinh nghiệm:

Sự sáng tạo và tìm kiếm nội dung cho nhiếp ảnh thường tới từ bên ngoài. Đừng chỉ học từ những hình ảnh đường phố, mà học hỏi từ những nguồn đa dạng khác nhau. Nhìn vào tranh vẽ, điêu khắc, đọc sách, nghe nhạc. Bạn không bao giờ có thể biết khi nào một trong những cảm hứng từ những việc đó có thể mang đến cho nhiếp ảnh một sự sáng tạo.

7. Sử dụng họa tiết để thêm ý nghĩa cho bức ảnh của bạn.

7

Là nhiếp ảnh gia, chúng ta tường bị ám ảnh với “cái nhìn” trong ảnh  mình đã chụp. Chúng ta trải nghiệm với những tiêu cự ống kinh khác nhau, chụp ở những khẩu độ khác nhau, dùng đèn flash hoặc ánh sáng tự nhiên, ảnh màu hoặc ảnh trắng đen, định dạng và nhiều điều khác. Tuy nhiên thay vì chỉ trải nghiệm cho những chất lượng về mặt thẩm mỹ, Arbus cảm thấy việc sử dụng những kĩ thuật khác nhau nên được tăng thêm ý nghĩa.

Arbus chia sẻ kinh nghiệm của bà ấy trong việc thử tạo ra các họa tiết trong hình ảnh để truyền đạt nhiều ý nghĩa hơn.

“Trong giai đoạn đầu chụp ảnh, tôi thường tạo ra những thứ rất “hạt/nhiễu”. Tôi đã bị mê hoặc bởi những gì “grains” đã mang lại bởi vì nó tạo ra một tấm thảm của các chấm nhỏ, và mọi thứ sẽ được chuyển sang phương tiện này. Da sẽ giống như nước, sẽ giống như bầu trời và bạn sẽ đối phó chủ yếu  trong bóng tối và ánh sáng, chứ không phải đối phó quá nhiều bằng xương bằng thịt.

Nhưng khi tôi đã có một khoảng thời gian làm việc với các chấm nhỏ, đột nhiên tôi muốn vượt qua nó khủng khiếp. Tôi muốn nhìn thấy sự khác biệt thật sự giữa mọi thứ.

Tôi không nói về họa tiết. Tôi thực sự ghét điều đó, ý tưởng rằng một bức ảnh có thể thú vị đơn giản vì nó cho thấy một họa tiết. Ý tôi là điều đó giết chết tôi, tôi không thấy điều gì thú vị về họa tiết. Nó thực sự làm tôi chán ngấy.

Nhưng tôi muốn thể hiện sự khác nhau giữa vật chất và thể xác, mật độ của các loại khác nhau, không khí, nước, ánh sáng. Vì vậy tôi dần dần phải học các kĩ thuật khác nhau đê làm cho nó rõ ràng. Tôi bắt đầu bị thổi phồng khủng khiếp về sự rõ ràng”.

Đối với công việc trước đây của Arbus, bà bắt đầu với máy Nikon 35mm, nhưng để đạt được tầm nhìn sáng tạo tốt hơn, Arbus đã đổi sang TLR Rolleiflex- bà ấy làm việc hầu như ở định dạng ảnh vuông và ảnh đạt được nhiều chi tiết hơn khi chuyển từ định dạng nhỏ sang trung bình.

Arbus cũng làm việc khá nhiều với đèn flash, điều này mang lại nhiều họa tiết và ánh sáng trong các bức ảnh của cô ấy. Nhiều bức ảnh được chụp vào ban ngày (chẳng hạn như bức ảnh của người phụ nữ với tấm màn che ở trên) cho thấy Arbus đã cân bằng ánh sáng flash và ánh sáng nền – tạo ra các hiệu ứng khá siêu thực. Không những vậy, nó còn làm nổi bật tốt hơn các họa tiết trên khuôn mặt người phụ nữ, vải của tấm màn che, của mái tóc sáng màu và chiếc áo khoác lông thú.

Kinh nghiệm:

Khi bạn quyết định sử dụng chắc chắn một máy ảnh, tiêu cự, đèn flash và ánh sáng tự nhiên, ảnh trắng đen hay màu…hãy nghĩ tới việc thêm ý nghĩa vào các bức ảnh của bạn. Ví dụ, nếu bạn dùng ống kính 28mm (thay vì 50mm) hãy cân nhắc tại sao bạn đang cố sắng sử dụng nó. Thay vì chỉ tạo ra nhiều biến dạng hơn – có lẽ bạn nên dùng nó để tạo cảm giác gần gũi và thân mật hơn với nhân vật của bạn. Khi chụp ảnh trắng đen – bạn đang muốn ghi lại điều gì đó buồn và thất  vọng hay muốn tập trung vào hình thức và hình dạng? Nếu làm việc với ảnh màu – điều gì ở ảnh màu mang lại ý nghĩa cho bức ảnh của bạn?

Tự do trải nghiệm với nhiếp ảnh, nhưng đừng quên việc cố gắng thử một điều gì mới có mục đích và cố gắng làm khác đi. Hãy nghĩ tới ý nghĩa bạn muốn mang lại cho bức ảnh của mình.

8. Chụp những bức ảnh tệ.

8

Là một nhiếp ảnh gia, tất cả chúng ta thường gặp khó khăn hoặc cảm thấy thiếu cảm hứng ở một thời gian nào đó. Làm sao để vượt qua được chúng? Arbus đưa ra một ý tưởng cho việc cố gắng “chụp những bức ảnh xấu” có mục đích:

“Một vài bức ảnh là những thay đổi dự kiến mà thậm chí bạn còn không biết về nó. Chúng trở thành phương pháp. Việc chụp ra những bức ảnh xấu rất quan trọng. Là những bức ảnh được chụp từ những điều bạn phải làm, những thứ mà bạn chưa từng chụp trước đó. Những bức ảnh ấy có thể làm bạn nhận ra một điều gì đó mà bạn đã từng thấy trước đây, điều mà bạn nhận ra khi nhìn chúng thêm một lần nữa. “

Bằng cách ép mình chụp những bức ảnh xấu, việc đó sẽ giúp chúng ta hiểu ra điều gì làm nên một  bức ảnh tốt. Cũng như khi nhìn vào những bức ảnh xấu, chúng ta có thê học được cách cải thiện ảnh chụp từ những bức ảnh đó.
Arbus cũng giảm tầm quan trọng của bố cục trong nhiếp ảnh (đối với bà):

“Tôi ghét ý tưởng về bố cục. Tôi không biết một bố cục tốt là gì. Ý tôi là tôi hay biết điều gì đó từ việc thực hiện chúng nhiều lần và nhận ra con đường của mình từ những gì mình thích. Với tôi, đôi khi, bố cục được thực hiện với một độ sáng nhất định và những lần khác nó được thực hiện với những sai lầm buồn cười. Có một loại đúng và loại sai. Đôi khi tôi thích cái đúng và đôi khi tôi thích cái sai. Bố cục là như thế.”

Nhìn vào những bức ảnh của Arbus, tôi có thể nói chúng là những bức ảnh tuyệt vời. Bà ấy đặt nhân vật của mình thích hợp trong từng khung hình, và vị trí của họ tạo ra những bức ảnh có cảm giác cân bằng và hài hòa.

Tuy nhiên, bà ấy cũng đề cập tới một điểm quan trọng là đôi khi một bố cục tốt đến từ những sai lầm buồn cười. Bố cục tốt (mặc dù chúng nên được chủ ý) đôi khi có thể là vô ý.

Kinh nghiệm:

Bố cục rất quan trọng trong nhiếp ảnh đường phố – bởi vì nó giúp cho người xem hiểu được đâu là nhân vật trong bức ảnh của bạn. Không những thế, mà còn có một cảm giác tự nhiên của sự cân bằng và vẻ đẹp do bố cục mang lại là một điều gì đó rất hay.

Sẽ có rất nhiều bức ảnh bạn chụp là xấu. Chúng cũng nhàm chán và bố cục kém.

Tuy nhiên học hỏi từ những sai lầm của bạn, và nhận ra rằng sai lầm là một phần của quá trình sáng tạo. Không có việc tạo ra những bức ảnh xấu thì làm sao chúng ta biết được đâu là những bức ảnh tốt.

9. Đôi khi những bức hình tốt nhât của bạn không rõ ràng ngay lập tức (đối với bạn).

9

Tôi tin rằng nhiều nhiếp ảnh gia (trong đó có tôi) là những người biên tập không tốt cho chính sản phẩm của họ. Chúng ta thường mang theo cảm xúc vào những bức ảnh của mình, và có thể thường chụp những bức ảnh xấu như những bức ảnh tốt. Ở một khía cạnh tương tự, chúng ta có thể bỏ qua những bức ảnh đẹp của mình và không nhận ra chúng thú vị. Arbus giải thích điều này sâu sắc hơn:
“Gần đây tôi thực hiện một quá trình tạo ra hình ảnh. Tôi đã có kinh nghiệm cho việc này từ trước và tôi đã tạo ra một số bản in thô của chúng, đã có vài  điều bị lỗi trong quá trình ấy. Tôi cảm thấy mình đã bỏ lỡ cái gì và nghĩ rằng điều ấy sẽ quay lại thôi. Nhưng có một thứ hoàn toàn kì lạ. Đó là một quá trình làm hình ảnh thật kinh khủng. Dường như đối với tôi như thể đã có người chồng của một quý bà nào đó đã cướp mất nó. Cái đầu khủng khiếp trong bức ảnh và sự xấu xí, nhưng lại có thêm một điều tuyệt vời về nó. Tôi đã cảm nhận để thích bức ảnh nhiều hơn. Và bây giờ, tôi đang bí mật sắp xếp câu chuyện đầy thú vị cho nó”

Những ấn tượng ban đầu thường không phải là tất cả. Khi chúng ta có cái nhìn đầu tiên vào những bức ảnh của chính mình, chúng ta có thể không tìm  thấy bất cứ điều gì thú vị. Tuy nhiên, khi xem lại một lân nữa – và suy nghĩ về chúng nhiều hơn, qua thời gian chúng có thể trở nên hay ho.
Kinh nghiệm:

Tôi cảm thấy việc đi tìm nhận xét thứ hai về những bức ảnh của bạn thì luôn quan trọng. Nếu bạn chụp được một bức ảnh mà bạn cho là thú vị –  nhưng đánh giá cá nhân luôn luôn có thể không phải là tốt nhất. Hãy hỏi những người mà bạn tin tưởng và tôn trọng nhận xét của họ cả online và offline. Hỏi họ về cả điều họ thích và không thích về bức ảnh, bởi vì do họ có ít tương tác với bức ảnh hơn so với bạn nên có thể cho bạn lời nhận xét chân thành nhất.

10. Đừng sắp đặt người khác, hãy sắp đặt chính mình.

10

Một trong những điểm hấp dẫn của nhiếp ảnh đường phố là bạn rất khi có thể sắp đặt chúng. Arbus chia sẻ rằng khi bà ấy chụp ảnh mọi người, bà ấy thích sắp đặt bản thân thay vì sắp đặt nhân vật của bà ấy.

“Tôi làm việc từ sự vụng về. Ý tôi là tôi không thích sắp đặt mọi thứ nếu tôi đứng trước một cái gì đó, thay vì sắp xếp nó, tôi tự sắp xếp mình”.

Tôi thích chụp nhiều ảnh chân thực, nhưng tôi cũng thích chụp nhiều ảnh khi tôi sắp xếp nhân vật theo một cách nhất định mà tôi muốn chụp họ. Tuy nhiên, sự thật là những bức ảnh thú vị nhất mà tôi từng chụp nhìn chung đều là những bức ảnh không sắp đặt.

Kinh nghiệm:

Nếu bạn muốn tạo ra một bức ảnh thú vị về một ai đó nhưng bạn không muốn sắp đặt họ theo một cách nhất định, hoặc là xin phép họ tạo dáng cho bạn – rồi điểu chỉnh chính bản thân bạn theo một cách khác. Chụp ảnh từ những góc nhìn khác nhau – từ trái, trực diện, và từ bên phải. Cúi mình hoặc đứng lên. Thay đổi vị trí của bạn sẽ giúp cho khung cảnh rõ ràng hơn.

11. Vượt qua nỗi sợ chụp ảnh bằng cách tìm hiểu về nhân vật của bạn.

11

Vượt qua nỗi sợ chụp ảnh đường phố là một trong những thách thức lớn nhất mà chúng ta đối mặt. Nếu bạn quyết định chụp ảnh ở một nơi duy nhất nhiều lần liên tiếp, nó có thể là một ý tưởng tốt để tìm hiểu về cộng đồng và nhân vật của bạn rồi từ đó vượt qua nỗi sợ. Arbus chia sẻ kinh nghiệm của bà ấy khi chụp ảnh người ở công viên:

“Tôi nhớ vào một mùa hè,tôi đã làm việc rất nhiều ở công viên Washington Square. Đâu đó vào năm 1966. Công viên được chia ra và có nhiều lối đi, giống như một cơn say nắng, và có nhiều khu vực bị rập rình. Có những người hippie trẻ tuổi đi xuống một đường. Có những người đồng tính đi xuống một đường khác, những người đồng tính thì thực sự mang lại khó khăn đến đáng ngạc nhiên, và ở giữa là người winos (những người uống quá nhiều vang và các loại rượu rẻ tiền, đặc biệt là người vô gia cư/ a person who drinks excessive amounts of cheap wine or other alcohol, especially one who is homeless). Thoạt đầu, họ giống như một sự dàn quân, và những người phụ nữ đến từ Bronx trở thành hippes sẽ phải ngủ với winos để có được chỗ ngồi trên một phần khác với hippies.

Việc đó rất đáng chú ý. Và tôi cảm thấy đáng sợ. Ý tôi là tôi có thể trở thành một người khỏa thân (naked skin), tôi có thể trở thành hàng ngàn thứ khác. Nhưng tôi không thể trở thành bất cứ người nào ở đây. Có những ngày tôi không thể làm việc ở đây được nữa và nhiều ngày sau đó thì tôi lại có thê.

Tôi hoàn thành công việc từng chút một và có thể làm nó nhiều hơn. Tôi có thể biết một chút ít về họ vì đã đi xung quanh rất nhiều. Họ  giống như những tác phẩm điêu khắc một cách hài hước. Tôi mạnh dạn tiếp xúc gần gũi với họ, vì vậy tôi xin phép họ chụp ảnh. Bạn không thể nào gần gũi với một ai đó mà không nói một lời nào, mặc dù tôi đã làm được điều đó”.

Diane Arbus thường mô tả bà thấy như một người khá vụng về và e ngại trong lúc chụp ảnh. Bà ấy có sự nghi ngờ, nỗi sợ, và lo lắng. Điều thú vị cần phải nhớ ở đây là hầu hết các ảnh chụp của bà ấy đều rất chân thực và gần gũi với nhân vật.

Do đó để vượt qua nỗi sợ trong việc chụp ảnh những người ở công viên (những người làm bà ấy sợ)- Arbus đã tới công viên rất nhiều lần, và qua thời gian thì bà trở nên ít rụt rè hơn. Không những vậy, Arbus còn hiểu những người ở đây, và xin phép họ chụp ảnh. Điều này giúp bà ấy cảm thấy thoải mái hơn trong lúc hụp ảnh những người ở khu vực này.

Kinh nghiệm:

Khi chụp ảnh đường phố, chúng ta sẽ nỗi có những nỗi sợ riêng. Bạn phải biết rằng tất cả mọi người đều có cảm giác ấy.

Có rất nhiều cách để vượt qua nỗi sợ khi chụp ảnh đường phố. Tuy nhiên, nên hiểu rằng bạn càng chụp ảnh đường phố một cách tự nhiên, thì bạn càng thẳng thắn và chân thành, và qua thời gian bạn sẽ cảm thấy thoải mái. Tôi có thể nói điều này từ kinh nghiệm mà sau hai năm chụp ảnh đường phố, tôi chắc chắn đã cảm thấy dễ chịu hơn.

Đừng ngại ngần khi xin phép người khác chụp ảnh. Nếu bạn cảm thấy không thoải mái nhưng muốn chụp ảnh, thì chỉ có cách xin phép mà thôi. Điều tệ nhất sẽ xảy ra trong trường hợp này là họ sẽ từ chối, và đơn giản là bạn rời đi. Còn điều tốt nhất sẽ đến trong trường hợp này là họ đồng ý và bạn có cơ hội xây dựng sự kết nối với họ.

12. Nhân vật của bạn thì quan trọng hơn những bức ảnh.

12

Dù cho Arbus đã bị chỉ trích rất nhiều trong suốt sự nghiệp của bà ấy (và thậm chí cho đến tận bây giờ) vì những bức ảnh “quái đản” –  nhưng chắc chắn bà ấy đã quan tâm đến nhân vật nhiều hơn là những bức hình chụp chính họ.

“Đối với tôi nhân vật luôn luôn quan trọng hơn việc có một bức ảnh. Và phức tạp hơn. Tôi có  cảm giác với bản in nhưng cảm giác ấy không đặc biệt và quý giá lắm. Tôi thực sự nghĩ bản in đó là gì và nói về cái gì. Ý tôi là, bản in ấy phải nói được một câu chuyện nào đó. Và câu chuyện ấy  thì luôn luôn đáng chú ý hơn  là một tấm ảnh”.

Arbus giải thích nhân vật quan trọng hơn so với bản thân bức ảnh như thế nào. Arbus cho rằng bức ảnh có thể thú vị, nhưng bà ấy không có được cảm giác “quý giá” như cảm giác có  được khi tiếp xúc với nhân vật.

Kinh nghiệm:

Là những nhiếp ảnh gia đường phố, chúng ta luôn nỗ lực để có được những bức ảnh thú vị. Nhưng, hãy nhớ rằng đừng để điều đó làm lu mờ tầm quan trọng của sự trải nghiệm và kết nối đối với nhân vật.

Nên hiểu rằng con người, thì thú vị hơn và quan trọng hơn là những bức ảnh chụp họ. Những bức ảnh hai chiều trong khi đó con người thì 3 chiều. Những bức ảnh thì im lặng trong khi con người có thể kể về trải nghiệm của họ.

KẾT LUẬN

13

Diane Arbus không chỉ là một nhiếp ảnh gia tài năng, bà ấy còn có những cảm nhân sâu sắc với nhân vật – điều mà tôi thấy được khi tìm hiều về sự nghiệp nhiếp ảnh của bà ấy. Trong nhiếp ảnh, Arbus thực sự làm theo trái tim của mình, và chụp những bức ảnh mà bà vừa cảm thấy thú vị, vừa cảm thấy thương cảm và ấm áp.

Là những nhiếp ảnh gia đường phố, chúng ta có thể kết nối nhiều với những kiểu ảnh mà Arbus đã chụp (nhiều trong số chúng được chụp trên đường). Mặc dù, chúng ta có thể học nhiều điều từ những bức ảnh mà Arbus chụp, nhưng chúng ta có thể học nhiều hơn từ triết lí cá nhân của Arbus xung quanh việc tại sao bà chụp những bức ảnh theo cái cách bà ấy đã làm – và thậm chí là cả cách tiếp cận.

Đừng ngần ngại khi xin phép chụp ảnh ai đó,  gần gũi và thân mật với nhân vật của bạn. Bạn có thể có những nỗi sợ vô hình khi tiếp cận con người (điều mà tất cả chúng ta gặp phải) – nhưng hãy chụp ảnh cởi mở, chân thành và chụp bằng trái tim. Người khác có thể chỉ trích những gì bạn làm, nhưng miễn là bạn đang làm theo đạo đức của chính mình – hãy bỏ qua những gì người khác nói.

8 thoughts on “12 bài học Diane Arbus dạy bạn về nhiếp ảnh đường phố

  1. Một cái nhìn khác thường. Công nhận là không phải tất cả mọi người đều có thể thưởng thức nghệ thuật nhiếp ảnh của Arbus.

    Liked by 1 person

      1. Có lẽ nhờ đọc bài của cháu cô tò mò tìm hiểu thêm về cái tên Diane Arbus. Diane đọc là Đi-En chứ không là Đai-En như cách đọc bình thường. Cô mượn ở thư viện một phim về cuộc đời Diane Arbus, nửa là tài lieu, nửa là hư cấu, tưởng tượng ra cách suy nghĩ của bà dẫn đến quan điểm về sáng tạo của bà. Mở đầu phim là bà đến nhà/trang trại của những người khỏa thân để phỏng vấn và chụp ảnh. Phải nói là cô không chịu nổi, khó chịu khi xem những người trần truồng một cách rất tự nhiên dù vẫn biết, con người tự nhiên khi không có áo quần thì như thế 🙂

        Like

  2. hôm bữa xách máy đi chụp, thấy đám con nít rất dễ thương, bình thường là mình chụp luôn. Nhưng hôm đó, làm theo sách vở, xin phép “mấy con cho chú chụp 1 tấm nha”, thì có một đứa trong đám nói “thôi, con không thích chụp post facebook đâu, chú đừng chụp.”

    một câu chuyện cho thấy chụp ảnh đường phố giờ cũng cam go…

    Like

      1. bạn nhỏ đó k cho mình cơ hội, và bước đi luôn. dĩ nhiên, mình luôn phải tôn trọng riêng tư của người khác. nhưng chuyện kia cho thấy là nỗi lo về rò rỉ thông tin cá nhân đã lan đến con nít rồi. 🙂

        Like

      2. Em thì không nghĩ bọn nhỏ đã nghĩ được đến chuyện rò rỉ thông tin đâu! 🙂

        Chúng đơn giản lắm. Thích thì sẽ nói thích, không thích thì sẽ nói là mình không thích, mà hiển nhiên là không cần phải có lí do…

        Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s